Erkek meslektaşınla tam olarak aynı işi yaptığın halde, sırf kadın olduğun için daha az maaş aldığında…

Cinsel yönelimin yüzünden kendini tehdit altında hissettiğinde…

“Baba” olduğun için ailenin maddi yükünü her koşulda sırtlanman, hep “güçlü” durman beklendiğinde…

Senin bir kadın olarak, erkek muhatabınla halledemediğin işi “abi muhabbeti” çektiği için beş dakikada halleden erkek arkadaşını gördüğünde…

Tecavüze uğramış olduğunu, sırf erkek olduğu için ömrün boyunca kimseye söyleyemediğinde, söylesen de dikkate alınmadığında…

“Kadından mühendis mi olur?” diyen baban yüzünden istemediğin bir kariyere mahkum edildiğinde…

Sen de toplumsal cinsiyetin yükünü omuzlarında hissetmedin mi?

Stockholm, İsveç’te bulunan Egalia isimli anaokulu, çocukların cinsiyetin yükünü almadan büyümelerini amaçlıyor.  Bu yüzden de öğretimin hiçbir aşamasında toplumsal cinsiyet ayrımı gözetmeyen (gender-neutral) bir bakış açısı benimsiyor. Egalia, 1998’de İsveç devletinin okullarda “nötr cinsiyet” pratiklerinin yaygınlaşmasını yasal olarak teşviki üzerine açılan okullardan biri. İsmi de İsveççe’de “eşitlik” anlamında geliyor.

Okulun amacı cinsiyetlerden kurtulmak değil; çocukları, cinsiyetlere göre gelişen toplumsal beklentilerden kurtarmak. Egalia’nın müdürü Lotta Rajalin, okulun gayesini şu sözlerle anlatıyor: “Onlara hayatın tüm spektrumunu vermek istiyoruz, sadece yarısını değil. Bu yüzden bu anaokulu var. Çocukların hayattaki her şeyi tanımasını istiyoruz, sadece yarısını görmelerini değil.”

Egalia’daki oyuncaklar kız ve erkek çocuk oyuncakları olarak ayrılmıyor. Okul yönetimi erkek öğretmenler de çalıştırmayı özellikle tercih ediyor. Çocuklara hitap ederken basmakalıp cinsiyet yargılarıyla hareket etmemeye özen gösteriliyor. Örneğin futbol oynanacaksa yalnızca erkek çocuklar değil tüm çocuklar oyuna çağrılıyor. Bu ayrım gözetmeyen tavrı, dilde de devam ettirmek amaçlanıyor: İsveççe’de erkekler için kullanılan “han” ve kadınlar için kullanılan “hon” zamiri burada geçerli değil. Bunların yerine “hen” gibi, toplumsal cinsiyet ayrımı gözetmeyen bir zamir seçilmiş.

Egalia’daki “duygu bebekleri”

İsveç’in anaokulu seviyesinde gösterdiği bu cinsiyet odaklı hassasiyet, toplumsal hayatın pek çok alanında etkili. Dünya Ekonomik Forumu’nun sıralamasına göre İsveç, dünyada kadın ve erkekler arasındaki ücret farkının en düşük olduğu dördüncü ülke.

Bir grup psikolog, anaokullarında böyle bir eğitim verilmesinin çocukta kalıcı bir algı oluşturamayacağını ve cinsiyet ayrımı üzerine şekillenmiş dış dünyadan çocukları izole edemeyeceğimizi düşünüyor. Bazı psikologlar ise bu uygulamayı naif ve sembolik olarak değerlendiriyor.

Siz ne diyorsunuz?

h/t: upworthy, bbc

Başka N’olmuş: Ormanın derinliklerinde, açık havada eğitim veren anaokulu