İslami sanat; tarihte başlayıp bitmiş, silinmiş, “modası geçmiş” bir şey midir? İlk bakışta öyle gibi görünse de biraz daha dikkatli bakmak bizlere bir silinişin değil dönüşümün hikayesini anlatıyor. Çünkü, bugün İslami gelenekler hala çağdaş sanatı besleyen unsurlardan biri olarak varlığını sürdürüyor. Geçmişle bugünün, doğuyla batının etkileşimini canlı tutan bu durum 2009’dan beri uluslararası bir organizasyonun temel meselesi. İngiltere’deki Victoria ve Albert Müzesi’nin Art Jameel ile birlikte hayata geçirdiği, Jameel Ödülü, esinini İslam geleneğinden alan çağdaş sanatı ve tasarımı teşvik etmeyi amaçlıyor.

Coğrafyası ve kültürüyle İslam geleneğini modern sanat işlerine yansıtan sanatçılar arasında Türkiye’den isimler de bulunuyor. Mimari ögeleri modaya başarıyla uyarlayan Ayşe Ege ve Ece Ege; “Kişisel olan politiktir” söyleminden hareketle kendi yaşadıklarını ve çevresinde olan biteni çeşitli video, enstalasyon çalışmalarına konu eden CANAN; Tasarımı, mimariyi ve sesi bir araya getirerek Türkiye siyaseti hakkında anlatılarını sürdüren Cevdet Erek; El yapımı yüzüklerine İstanbul’un dev tarihi mekanlarını yerleştirmeyi başaran ünlü tasarımcı Sevan Bıçakçı

Farklı yıllarda Jameel Ödülü’ne aday gösterilmiş bu 5 sanatçıyı biraz daha yakından tanımak ister misiniz?

CANAN

Canan Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 1

“Kadın sanatçı” yerine “feminist sanatçı” tanımını tercih eden CANAN, soyadını kullanmıyor. Çünkü kullansa bu soyadı ya babasının olacak ya da eski kocasının. Ya da belki her ikisinin birden…

1970 yılında İstanbul’da doğan CANAN, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ni bitirdi. Doğulu bir feminist kadın olarak sanat tarihine dair sorgulamaları bu dönemde başladı. Ardından üretiminin ardı arkası kesilmedi. Bir sanatsal malzeme olarak kendi bedenini işlerinde sıkça kullandı. Bu sebeple sayısız eleştiriye maruz kalırken CANAN üretimin kendisine, üretilenle izleyicinin ilişkisine odaklandı.

Canan Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus ibretnuma 2

İbretnüma (2009)

Canan Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus ibretnuma

İbretnüma (2009)

Video, fotoğraf, resim, enstalasyon gibi farklı araçlarla üretimini sürdüren sanatçı, çalışmalarında çoğunlukla kurgudan uzakta durup yakınındaki hikayelerden ve kendi yaşadıklarından beslendi. Bir modern masala benzeyen İbretnüma isimli video çalışmasında ise Güneydoğu’dan göç eden bir ailenin toplumsal ve özel yaşantılarına değindi.

İbretnüma’da minyatür gibi oldukça eski ve İslami geleneğin de parçası olan bir teknik kullandı. Sanatçı aynı tekniği, Osmanlı minyatürünün görsel dilini, 2010 yılında ürettiği “1 Mayıs” çalışmasında, 2014 yılında “İstiklal Caddesi- Direniş” ve “Boğaz Köprüsü” çalışmalarında da kullandı. Güncel, politik ve toplumsal dertleri geleneksel bir dille fakat kendi sesiyle ifade etti. Sanatçı 4. Jameel Ödülü sergisinde “İstiklal Caddesi- Direniş” ve “Boğaz Köprüsü” eserleriyle yer alıyor.

Photographs of artworks of artists from Rampa gallery.

İstiklal Caddesi’nde Direniş (2014) – Kağıt üzerine mürekkep, boyama ve altın varak – Fotoğraf: André Carvalho ve Tuğba Karatop

Cevdet Erek

Cevdet Erek Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 1

Tasarımı, mimariyi ve sesi bir araya getirerek Türkiye siyaseti hakkında çok şey anlattı ve anlatmaya devam ediyor Cevdet Erek. Mimar Sinan Üniversitesi’nden bir mimar olarak mezun olan sanatçı İstanbul Teknik Üniversitesi’nde Ses Mühendisliği ve Tasarımı eğitimi aldı. Nekropsi isimli grupta davulun başındaydı.

Çoğunlukla doğduğu yerde, İstanbul’da çalışmalarını sürdüren sanatçı ürettiği işlere matematiği, mimariyi, müziği bir şekilde dahil ederek performans, video ve enstalasyonlarıyla derdini izleyene-dinleyene ulaştırmaya devam ediyor.

2017 Venedik Bienali’nde de Türkiye’yi temsil edecek sanatçı Cevdet Erek’in “Cetveller ve Ritim” serisi bu yıl 4. Jameel Ödülü’ne aday gösterildi. Çalışmada sanatçı geleneksel ölçü aracını zamanı temsil eden bir enstrümana çeviriyor. Ezan vakitlerini yansıttığı cetvelde gece gündüz döngüsü değişen siyah-beyaz dokularla yansıtılıyor. Yine bir başka cetvelde 1928 yılındaki Harf Devrimi öncesi yıllar Arapça rakamlarla sonrası ise Latince rakamlarla yazılıyor. Aynı zamanda bu dönemde İslami takvimden Gregoryan takvime geçiş bu çalışmada ifade ediliyor.

Cevdet Erek Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 2

Gündüz Gece Cetveli (Başlangıç: 14 Eylül) (2011) – Ahşap, mürekkep, pleksiglas – Fotoğraf: Peter Cox

Sevan Bıçakçı

Sevan Bicakci Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 1

1972’de İstanbul’da Ermeni bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Sevan Bıçakçı, kuyumcu Hovsep Çatak’ın yanında çırak olarak çalışmaya başladığında henüz 12 yaşındaydı. Kuyumcuda çalışan 12 yaşındaki o çocuk şimdi ünü tüm dünyaya yayılmış bir takı tasarımcısı. İslami gelenekten esinlenerek işlediği el yapımı yüzüklerinde Bıçakçı, İstanbul’un dev tarihi mekanlarını parmaklarınızın üzerine yerleştirebilmeyi başarıyor.

Sevan Bicakci Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 2

Tasarımlarında boyama, oyma, kaligrafi, mikro mozaik gibi farklı teknikleri bir araya getiren Bıçakçı, olağanüstü bir sanatçı olduğunu her tasarımında bir kez daha gösteriyor. Tekniğinin kusursuzluğu bir yana sanatçının her bir tasarımı adeta kendine has bir ruha sahip.

2009’da ilk Jameel Ödülü’nde finale kalan Sevan Bıçakçı’nın Saray Burnu (Seraglio Point) ve Umut Kapısı (The Gate of Hope) isimli eserleri, modern sanat anlayışını İslami geleneklerle ve bu geleneklere şahit olan tarihi yapılarla harmanlıyor. Saray Burnu adlı yüzük hem Ayasofya’yı hem de Topkapı Sarayı’nın surlarını üzerinde taşıyor.

Dice Kayek

Dice Kayek Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 1

Dice Kayek ismiyle tanınan Ayşe ve Ece Ege kardeşler ilk koleksiyonlarını 1994’te Paris’te görücüye çıkardı. O günden itibaren dünya çapında ünlü mağaza zincirlerinin dikkatini çekmeye başladılar. 2003 yılında Bobigny Tiyatrosu’nda Gertrude Stein eserlerinden birine kostüm hazırladılar ve o yıl Fransa’da moda alanında Femmes en Or (Altın Kadın) ödülünü kazandılar.

Dice Kayek Jameel Odulu Pera Muzesi Nolmus 2

Istanbul Contrast

3. Jameel Ödülü’nde, “Istanbul Contrast” adlı çalışma Dice Kayek’e birinciliği getirdi. İstanbul’un mimari ve sanatsal mirasını yansıtan bu kıyafet koleksiyonu İslami gelenekten beslenen bir modern tasarım anlayışının ilham verici bir örneğiydi. Mimari ögeleri modaya başarıyla uyarlayan Dice Kayek, geçmişe aitmiş gibi görünen İslami ögelerin günümüz sanatını nasıl şekillendirebildiğini gözler önüne seriyor.


İlhamını İslam geleneğinden alan bu sanatçıları ve dünyanın farklı yerlerinden daha pek çok ismi 2009’dan beri bir araya getirmeyi başaran Jameel Ödülü’nün bu yıl dördüncüsü düzenlendi. Organizasyonda ödüller, 2009 yılından beri ilk kez İngiltere dışında; İstanbul’da, Pera Müzesi’nde verildi. Yarışmada finale kalan David Chalmers Alesworth, Rasheed Araeen, Lara Assouad, CANAN, Cevdet Erek, Sahand Hesamiyan, Lucia Koch, Shahpour Pouyan, Wael Shawky, Bahia Shehab ve birinci seçilen Ghulam Mohammad’ın işlerini 14 Ağustos’a kadar Pera Müzesi’nde, 4. Jameel Ödülü sergisinde görmek mümkün.

Pera Müzesi Salı’dan Cumartesi’ye 10:00-19:00 saatleri arasında, Pazar günleri ise 12:00- 18:00 saatleri arasında gezilebilir. Müzede Cuma günleri hem uzun hem de ücretsiz! “Uzun Cuma”larda müze 18:00 – 22:00 saatleri arasında ücretsiz olarak ziyaret edilebilir.