Bu başlığı okuduğunuzda kafanızda canlanan imajlardan farklı bir şeyler anlatacağımı düşünerek yazıya başlıyorum. 19. ve 20. yüzyılda Batı’nın gösteri dünyasına doğru bir yolculuğa çıkıyoruz. “Dövmeli kadın” tek bir kişiyi değil, dönemin sirklerinde çalışan pek çok kadının trajedisini anlatan bir kavram.

Batı’da dövmenin popülerleşmesi Victoria Dönemi’yle başlıyor. Britanya’nın imparatorluk döneminde etkisi altına aldığı toplumlar dövme yapma pratiğiyle haşır neşir kültürler.

19. yy Britanya kaşifleri evlerine döndüklerinde seyahatlerinde gördükleri dövmeli kadınları allaya pullaya anlatmaya başlamışlar. Victoria dönemi soyluları da eksik kalmamış ve dövme, yüksek zümreden insanların arasındaki bir moda halini almış. Fakat soylular dövmelerini kamusal alanda göstermekten özellikle kaçınırlarmış. Hatta Kraliçe Victoria’nın da bir piton yılanıyla dövüşen Bengal Kaplanı dövmesi olduğuna inanılıyor. Dönemin en ağır, en radikal dövmelerine ise suçlular ve sirklerde çalışanlar sahipmiş. “Aşırı” dövmeleri olanlar serseri veya suçlu damgasını da yiyiveriyormuş.

Victoria Dönemi’ndeki yüksek sınıf kadınları için dövme, yavaş yavaş vücutları üzerinde söz sahibi olmalarının bir göstergesi veya feminist bir davranış biçimi olarak yorumlanabilir. Fakat gösteri sektöründe çalışan kadınlar için durum biraz farklıymış. Kadınlar gösteriler için ve bazen de kendi iradeleri dışında dövme yaptırmak zorunda bırakılıyorlarmış.

Konumuz dövmelerini zaten göremediğimiz soylu kadınlar değil de kendini “dövmeli kadın” olarak var eden ya da dövme sanatçısı olan gösteri dünyası kadınları… O zamanlar bir “dövme güzeli” olarak hayatını sürdürmek uzun yıllar çok zor şartlarda çalışmak demek. Bir “dövme güzeli”nin dövmeyle kaplı bedeni onun yalnızca kariyeri, para kaynağı değil; bütün hayatı. Bu kadınların fotoğrafları sirklerde geçen yorucu hayatların yanı sıra 19. yy’dan bu yana kadınların bedenlerine dair değişen algılarını anlatıyor bize.

1. Artoria Gibbons Dovmeli Kadin

Anna Gibbons

Anna Gibbons, şöhret olduğu adıyla Artoria, Portage County, Wisconsin’den bir “çiftlik kızı.” Dönemimin en ünlü dövmeli kadınlarından biri. Anna parasal sebeplerle vücudunun dövme sanatçısı kocası tarafından “süslenmesine” izin vermiş ve 50 yılını Amerika’yı ünlü sirklerle dolaşarak geçirmiş.

2. Aimee Dovmeli Kadin

1800’lerin başı… Fotoğrafta gördüğünüz kadının adı Aimee.

Maud Wagner

Maud Wagner

3 Maud Wagner Dovmeli Kadin

Maud Wagner

Maud Wagner Amerika’daki bilinen ilk ünlü kadın dövme sanatçısı. Dövmeciliği sonradan eşi olacak dövme sanatçısı Gus Wagner’den aldığı derslerle öğrenmiş. İkisi de sirkte çalışıyorlarmış. (1907)

5 Lady Viola Dovmeli Kadin

Lady Viola (Ethel Martin)

Lady Viola (original adı: Ethel Martin) 1898’de Covington, Kentucky’de doğmuş. Dövmeleri 1920’lerde Coney Island’dan Frank Graf tarafından yapılmış. “Dünyadaki en güzel dövmeli kadın” olarak takdim edilen Lady Viola yalnızca bir sirk çalışanı değil aynı zamanda bir dövme sanatçısıymış. Hatta 1970’te, 73 yaşındayken dünyadaki “çalışan en yaşlı dövme sanatçısı” ünvanını almış.

6 Edith Burchett Dovmeli Kadin 2

Edith Burchett

6 Edith Burchett Dovmeli Kadin

Edith Burchett

Edith Burchett, dini sahneler, dragonlar ve çiçeklerden oluşan dövmelerini “dövmeciler kralı” olarak bilinen eşi George Burchett yapmış. Yine İngiltere, 1930’lar…

George Burchett Dovmeli Kadin

George Burchett’in üzerinde çalıştığı bir başka dövme

1897 Emma de Burgh Dovmeli Kadin

Bir diğer ünlü dövmeli kadın Emma de Burgh ve “Son Akşam Yemeği” dövmesi (1897)

Almanya’dan “Sirklerin Dövme Kraliçesi” (1910)

Almanya’dan “Sirklerin Dövme Kraliçesi” (1910)

1920’lerden Stella Grassman ve eşi Deafy

1920’lerden Stella Grassman ve eşi Deafy

1920’ler, 1930’larda kadınlar arasında göğsün sol tarafına dövme yaptırmak moda gibi duruyor.

Kuşun üzerine binmiş çıplak bir kadın dövmesi yaptıran kadın (1928)

Kuşun üzerine binmiş çıplak bir kadın dövmesi yaptıran kadın (1928)

1930 Dovmeli Kadin

1930’lar… Son derece sade çizilmiş bir at ve jokey dövmesi

Woman Covered In Tattoos

Betty Broadbent

Betty Dovmeli Kadin

Betty Broadbent

1909 doğumlu Betty Broadbent’in dövme macerası 1927’de Charlie Wagner ve Joe Van Hart’a tğm vücudunu kaplattığı dövmelerle başlamış. Ringling Bros Sirki’nde başladığı kariyeri 40 yıl boyunca gösteri dünyasında devam etmiş. İşin zorluğu nedeniyle sirkte çalışan bir “dövme güzeli”nin kariyeri genellikle uzun sürmezken, Betty Broadbent bu işe çok uzun süre dayanmış. 1967’de yıllarca birçok zorluğa maruz kaldığı sirk işini tamamen bırakmış ve Florida’ya yerleşmiş. 1981’de “Tattoo Hall of Fame” tarafından onurlandırılan ilk kişi olmuş.

1930 Betty Broadbent, a well-known tattooed lady, at the New York World’s Fair, 1930s

Betty Broadbent 1939’da New York World’s Fair’de, “John Hix Strange as it Seems” gösterisinde “dövme güzeli” olarak yer alırken

Dövmeli kadınlar tarihinde günümüze yaklaşırken özellikle adını anmak gereken önemli bir isim de Pam Nash. Nash, Bristol Tattoo Club’ın en çok fotoğraflanan üyesiymiş. Bristol Tattoo Club 1950’lerde ülkedeki tek dövme kulübü. Kulübe üye olabilmek için göğsünüzün veya sırtınızın komple dövmeyle kaplı olması gerekiyormuş. Kulübün her üyesi vücutlarının herhangi bir yerinde dövmelerinin içine gizlenmiş bir siyah yarasa dövmesi taşıyorlarmış.

Pam Nash Dovmeli Kadin 1960

Pam Nash ve Les Skuse

Pam Nash Dovmeli Kadin 1960 2

Pam Nash ve Les Skuse

Pam Nash, kulübün kurucusu ve İngiltere’nin şampiyon Les Skuse’e yaptırdığı dövmeleriyle kulübün 6. yıldönümü partisinde “yılın en güzel dövmeli kızı” seçilmiş. Aşağıdaki sırtı açık elbiseyi giydiği gecede onu ödülü kazandıran şaheser dövmesini de sergilemiş: Karla kaplı bir volkanın, pagodaların, dragonların olduğu bir Çin Bahçesi.

Pam Nash Dovmeli Kadin

Pam Nash ve ona ödülü kazandıran şaheser dövmesi

Les Skuse Dovemli Kadin

Bilgilerin bir kısmını edindiğim Margot Mifflin’in Bodies of Subversion: A Secret History of Women and Tattoo kitabından dövme ve kadın ilişkisinin tarihi hakkında daha fazlasına ulaşabilirsiniz.