Işığında seviştik, ışığında savaştık. Kendisine ulaşabilmek için zamanının parasıyla 25 milyar dolar harcadık. Karşınızda pek romantik uydu: Ay!

Milyonlarca yıldır süregelen insan evrimi incelendiğinde kendimizi Ay’ın ritmine göre ayarladığımız gerçeği ortada kendiliğinden beliriyor. En bilindik örnek olarak kadınların regl döngüsü verilebilir. Çok daha az bilinen bir insan-Ay ilişkisi de beyinde gerçekleşiyor. Elektrokimyasal etkiler yaratabilen Ay hareketlerinin insanın uykusu üzerinde ciddi etkileri var.

Uzun yıllardır, insanlar dolunayda uykuya dalmanın ve uykuda kalmanın normalden zor olduğundan bahseder. O günlerde iyi bir uyku uyunduğunda ise ertesi gün akşamdan kalma gibi hissedildiği söylenir. Eğer göl kenarındaki kulübenizde uyuyorsanız ayın üzerinizdeki kaçınılmaz etkisini açıklamak kolay. Peki ama biz yıllar yıllar önce kendimizi beton kutulara tıkıştırdık. Ay’ın hala üzerimizde böyle belirgin bir etkisi var mı? Ya da Ay’ın uykumuza müdahalesi söz konusu mu? Doğrudan buna cevap vermek için yapılmış olmasa da uyku üzerine yapılan detaylı ve uzun süreli bir araştırmanın sonuçları geçtiğimiz günlerde yayınlandı. Araştırma uyku düzeninin yaş ve cinsiyet kriterlerine göre nasıl değişkenlikler gösterdiğini açıklamaya çalışıyor.

ay ve uyku baglantisi iliskisi nolmus 3

2000 yılında İsviçre’de yapılan çalışmada 33 gönüllü yer aldı. 3 yıl boyunca farklı zaman aralıklarında uyku laboratuvarlarında gönüllüler izlendi. Beyin dalgalarının aktiviteleri, melatonin (uykuyla ilgili bir hormon) seviyeleri ölçüldü. Ayrıca gönüllülerin uykuya dalma süreleri, uykuda kalma süreleri ve ertesi gün nasıl hissettikleri izlendi.

Çalışmadan 10 yıl sonra araştırmacılar, çıkan verilerin Ay-insan ilişkisine dair birçok şey sunabileceğini fark etti.

Sonuçlar etkileyici. Araştırmaya katılan gönüllülerin geneli dolunay civarındaki birkaç gece boyunca 5 dakika daha uzun sürede uykuya daldı ve 20 dakika daha az uyudular. Derin uykuya ait EEG aktiviteleri yüzde 30 düşerken melatonin seviyesi de normalde gözlenenin altında kaldı. Son olarak gönüllüler uyku sonrası diğer günlere oranla kendilerini daha yorgun ve uykusunu alamamış hissettiler. Çalışmayı yüzde yüze yakın oranda objektif kılan durumu unutmamak gerekiyor: Araştırmacılar bile bu çalışmayı Ay’ın üzerimizdeki etkisini incelemek üzere gerçekleştirmedi. Gönüllülerin de Ay döngüsüne dair uzaktan yakından haberi yoktu. Varsa bile bu çalışmanın objektifliğine muhtemelen hiçbir etkide bulunmadı.

ay ve uyku baglantisi iliskisi nolmus 1

Peki Ay uykumuzu nasıl etkiliyor?

Işık miktarı? Olamaz. Çünkü karanlık laboratuvarlarda doğal ışığı gözlemlemek mümkün değil. Yerçekimi mi? Hiç değil. Çünkü her ne kadar okyanusta gelgite sebep olabilse de göllerde, denizlerde Ay bunu başaracak kadar güçlü değil. Bizim kadar ufak bir canlı türünde böyle bir duruma ihtimal verilmiyor.

Araştırmanın işaret ettiği sonuçlar şöyle: Dünya’daki her tür gibi bu gezegene ve bulunduğu sisteme adapte olacak biçimde evrildik. Bir bitkinin neresinde biyolojik saatin olduğunu söylemek güç olsa da insanda beynin ufacık bir bölümünde, suprachiasmatic nuclei’de olduğunu biliyoruz. Burası melatonin üretiminden sorumlu optik sinirin hemen yanında. Yaşadığımız gezegenin ve sistemin ritmiyle beynimizin ritmi senkronize oluyor anlayacağınız.

Ay ışığında sevişmeye devam, savaşmaya hayır!

[Time aracılığıyla]