İlk FIFA Dünya Kupası maçından bu yana 86 yıl geçti. Her 4 yılda bir düzenlenen ve milyonlarca insanı heyecanlandıran etkinliğin son ayağı 2014 yılında Brezilya’da gerçekleşirken yine onlarca gol atıldı ve binlerce seyirci hep birlikte tezahürat yaptı. Turnuva sona erdiğinde ve konuk taraftarlar ülkeyi terk ettiğinde ise geride bütün dünyanın üzerine düşünmesi gereken trajik gerçekler kaldı. Yalnızca bu etkinlikte kullanılmak üzere yapılan dev kapasiteli stadlar, yollar, oteller ülkenin kaynaklarını ciddi anlamda sömürürken eğitim, sağlık alanlarındaki bütçe kısıtlamaları pek çok insanı sokaklara döktü. Uluslararası etkinliğin renkleri gölgede kalmasın diye protestolarda gecikmeyen orantısız polis müdahalesi neticesinde pek çok gözaltı yaşanırken Brezilya halkı susturulmaya çalışıldı.

dunya kupasi kirmizi kart brezilya

Görsel: SILVIA IZQUIERDO/ASSOCIATED PRESS

İki sene önce Brezilya için adeta felakete dönüşen Dünya Kupası, uluslararası pek çok organizasyonda yaşananların net bir örneği. Ülkelerin bu organizasyonlara ev sahipliğindeki politik ve ekonomik motivasyonları kendi insanlarının hayatını hiçe sayacak derecede yüksek. Yerel olan her seferinde küresel olanın karşısında ezilip yok oluyor. Gelmiş geçmiş en renkli Dünya Kupası’nda, Brezilya’da kayıtlara geçmiş şu 8 gerçek, hala güncel olan küresel bir çarpıklığın altını çiziyor.

1. 2014’te Brezilya’da stadyum, yol, havaalanı inşaatları sebebiyle 170 bin kişi evinden çıkarıldı. Binlerce aile suyu ve elektriği olmayan kulübelere zorla yerleştirildi. Yerinden edilen ailelerin pek çoğu işsiz kaldı.

2. Dünya Kupası’nın Brezilya’nın kamu bütçesine toplam maliyeti tahmini 6.5 milyar dolar ile 9.8 milyar dolar arasında oldu.

fifa dunya kupasi 2014 brezilya 8

3. FIFA’nın kendi rakamlarına göre Brezilya’da Dünya Kupası süresince 2.72 milyon metrik ton sera gazı salınımı gerçekleşti. Bu sayı bir yıl içinde 560 bin binek otomobilin havaya saldığı sera gazı miktarına denk geliyor.

fifa dunya kupasi 2014 brezilya 7

4. Brezilya stadyumların yapımını Dünya Kupası’na yetiştirebilmek için fazlaca acele etti ve bu yüzden inşaatlarda gerekli güvenlik önlemleri alınmadı. Stadyum inşaatlarında en az 8 işçi hayatını kaybetti.

fifa dunya kupasi 2014 brezilya 4

5. Ülkede yalnızca stadyumların değil, başka birçok altyapısal inşaatın süreci hızlandırılmıştı. Tamamlanmamış bir üst geçidin çökmesi sonucu 2 kişi hayatını kaybetti. Bu arada Dünya Kupası hazırlığı sürecinde, Brezilyalı politikacıların yapılmasına söz verdiği 56 yapıdan sadece 10’u tamamlandı.

6. Dünya Kupası için yapılan astronomik harcamaları ülkede pek çok insan protestolarla karşılıyordu. Ülkede sağlık hizmetleri dahil pek çok temel ihtiyaca ulaşımı olmayan sayısız insan varken, Dünya Kupası’na büyük paralar dökülmesi halkı isyan ettirdi. Fakat isyan ve protestolar ağır polis müdahalesiyle karşılık gördü.

fifa dunya kupasi 2014 brezilya 1

7. Dünya Kupası gözle görülen zararlar dışında pek çok görülmeyen sorun da yarattı. Bunlardan biri seks işçilerine karşı artan şiddet… Organizasyonun uğruna tam bir “temizleme” operasyonuna girişen polis genel evlere baskın yapıyordu. Bunun sonucunda Dünya Kupası sırasında Brezilya’da seks işçiliği azalmış gibi görünse de başka bir sorun doğdu. Seks işçileri müşterilerini kendi evlerine götürmek zorunda kalıyor; bu da onları fiziksel ve cinsel şiddete, saldırıya ve hırsızlığa daha açık hale getiriyordu.

8. Brezilya’da Dünya Kupası uğruna yaşanan bu değişim en çok çocukları vurdu. UNICEF’e göre yaşları 10-17 arasında değişen 3 milyon çocuk Brezilya’da çocuk işçi olarak çalıştırılıyor. Yani futbol bir yandan ülke çocuklarının umudunu beslerken diğer yandan onları sömüren endüstrilerin ekmeğine de yağ sürmüş oldu.

Artık yalnızca bir spor aktivitesi olmayan ve Brezilya’da olduğu gibi ev sahibi ülkeler için felakete dönüşen Dünya Kupası, SALT’ın Perşembe Sineması’na konu oluyor. SALT bu film serisinde sadece Dünya Kupası’nın değil, olimpiyatların ve dünya fuarlarının da şehirleri, ekonomiyi ve dolayısıyla toplumsal dinamikleri nasıl değiştirdiğini irdeliyor. Garanti Mortgage’ın desteğiyle sürdürülen program, SALT Galata’da her Perşembe ücretsiz olarak gösterimi yapılacak, toplamda 24 filmlik bir seçkiden oluşuyor.

Sıradaki filmler:

14 Nisan     Paul Weiland, Sixty Six [Altmış Altı], 2006

21 Nisan     Fatima Geza Abdollahyan, Kick in Iran [İran’da Tekme], 2009

28 Nisan    Katsuhiro Ôtomo, Suchîmubôi [Buhar Çocuk], 2004

5 Mayıs       Victor Buhler, The Beautiful Game [Güzel Oyun], 2013

12 Mayıs     Paul Kelly, What Have You Done Today Mervyn Day? [Bugün Neler Yaptın Mervyn Day?], 2005

Paul Kelly, Seven Summers [Yedi Yaz], 2012

19 Mayıs    Raynal Pellicer, Paris Belle Époque, 2004

26 Mayıs    Charles Walters, Walk, Don’t Run [Koşma, Yürü], 1966

2 Haziran  Scott Huegerich ve Bob Miano, The World’s Greatest Fair [Dünyanın En Harika Fuarı], 2004

9 Haziran  Debs Gardner-Paterson, Africa United [Birleşik Afrika], 2010

16 Haziran Miao Wang, Beijing Taxi [Pekin Taksi], 2010